Stressmanagement
We leven in een hectische tijd waarin ons lichamelijk, psychisch en sociaal welbevinden regelmatig op de proef wordt gesteld door alles wat op ons pad komt thuis en op het werk. Deze externe stress is onvermijdelijk in het leven. De mate waarin dit interne stress veroorzaakt kunnen we beïnvloeden. Veel chronische klachten zijn onbegrepen en stress gerelateerd.
Stress kan zowel positief als negatief zijn; gezonde spanning kan ons juist helpen om creatief te zijn en topprestaties te leveren. Regelmatige blootstelling aan een korte hanteerbare dosis stress maakt ons weerbaarder en houdt ons brein en lichaam in topconditie.
Stressreactie
Oorspronkelijk is ons stresssysteem bedoeld om lichamelijk actief te worden bij dreigend gevaar: het actieve deel van ons zenuwstelsel wordt actief, de hartslag en de ademhaling worden sneller, de bloeddruk stijgt, stresshormonen en spierspanning nemen toe, de zintuigen staan op scherp.
Alles wordt in paraatheid gebracht om te vechten of te vluchten. Dit is dus heel nuttig in concrete levensbedreigende situaties zoals bijv. die tijger die achter je aan zit of bij een auto die je afsnijdt. Er kunnen enorme krachten vrijkomen als iemands leven gered moet worden. Na de lichamelijke inspanning kan de ontlading volgen, het rustherstellende deel van het zenuwstelsel wordt actief en het zenuwstelsel hervindt zijn balans.
Maar de vecht- of vluchtreactie treedt soms ook in werking als er geen sprake is van een levensbedreigende situatie, het is al voldoende dat we ons bedreigd voelen. Het is niet de situatie zelf maar vooral hoe wij die zien en ermee omgaan wat leidt tot stress. Wat doen we in die situaties waarin de vecht- of vluchtreactie in ons aanzwelt, maar waar wij ons niet in staat voelen om te vechten of weg te lopen, bijvoorbeeld door angst of omdat het sociaal onacceptabel is (bijv. ondanks rugklachten te lang achter het computerscherm blijven zitten omdat de werkdruk hoog is).
Meestal pakken we dit aan door deze gevoelens zo goed mogelijk te onderdrukken. We doen net alsof we niet geprikkeld zijn. We stoppen de innerlijke opwinding diep van binnen weg. Er ontstaan stressreacties zonder dat dit nodig is voor de lichamelijke actie, ontlading via de lichamelijke inspanning blijft dan ook achterwege. Als deze situatie lange tijd blijft bestaan raken onze lichaamsfuncties ontregelt en kan een permanente verstoring van ons zenuwstelsel en hormoonbalans ontstaan met alle gevolgen van dien.
Gevolgen negatieve stress
Langdurige negatieve stress kan zich dan ook uiten in signalen zoals hartkloppingen, hoge bloeddruk, slaapstoornissen, chronische hoofd- en rugpijn, onrust, gejaagd gevoel, spierspanning, vermoeidheid, verminderde concentratie, snel boos, prikkelbaar en emotioneel, voortdurend piekeren, moeite met rustig en diep ademhalen.
Aanpak
Het goede nieuws is dat we dit proces zelf kunnen beïnvloeden. Om het proces op tijd te veranderen allereerst de volgende adviezen;
- De lichamelijke en mentale symptomen van gejaagdheid her- en erkennen
- Maatregelen nemen om langdurige gevoelens van gejaagdheid te verminderen (evt. met professionele hulp)
- Activiteiten die energie opleveren benoemen en inpassen in het dagelijks leven
- Adempatroon corrigeren; de adem langzaam en zonder kracht in de buik laten plaatsvinden, met name tijdens drukke omstandigheden
- Langdurige niet te intensieve lichaamsbeweging uitvoeren; fietsen en wandelen
- Rust vinden tijdens bezigheden
Daarnaast is er de afgelopen jaren veel informatie beschikbaar gekomen uit de moderne neurowetenschappen met betrekking tot behandeling en aanpak van stress en stressgerelateerde klachten. Is er bij u sprake van ongezonde stress en stressgerelateerde klachten dan kunt u bij fysiotherapiepraktijk de Haak terecht. In individuele behandeling en in de lichaamsgerichte stressmanagementtraining maken wij gebruik van de volgende aanpak (zie ook psychosomatische fysiotherapie).
- Bewustwording van gedachten, gevoelens en waargenomen bedreigingen
- Verkennen, herkennen en erkennen van stresspatronen
- Lichaamsbewustzijn vergroten
- Mindfulness; milde open aandacht zonder oordeel
- Meditatie
- Hartfocus, hartademhaling (www.heartmath.nl)
- In- en ontspanningsoefeningen
Voor meer informatie over het oefenprogramma “Stress te lijf” en de data kunt u contact opnemen met Marion Hantelmann via mhantelmann@fysiodehaak of via het algemene telefoonnummer.